Zarówno postępowanie pojednawcze przed sądem cywilnym jak i tradycyjny proces sądowy mogą służyć dochodzeniu roszczeń z tytułu zadośćuczynienia i odszkodowania. Co je zatem różni?
Postępowanie pojednawcze jest znacznie bardziej uproszczone od tradycyjnego procesu sądowego. Inicjuje się je poprzez złożenie wniosku o zawezwanie do próby ugodowej przeciwnika do właściwego miejscowo sądu rejonowego. W postępowaniu pojednawczym nie przeprowadza się postępowania dowodowego.
Natomiast proces sądowy wszczyna się poprzez złożenie pozwu o zapłatę do właściwego miejscowo i rzeczowo sądu rejonowego lub okręgowego. W tym postępowaniu przeprowadza się postępowanie dowodowe, które zazwyczaj kończy się wydaniem wyroku.
W toku postępowania pojednawczego, nie może mieć miejsca władcze rozstrzygnięcie sądu. Sąd wyznacza termin posiedzenia, odsyła odpis wniosku przeciwnikowi. Na posiedzeniu można zawrzeć ugodę, a w innym przypadku jeżeli nie ma woli porozumienia, sąd stwierdza, że do ugody nie doszło i zaznacza sprawę jako zakończoną.
Koszty
Kolejną istotną różnicą są ponoszone koszty. W postępowaniu sądowym w trybie zwykłym, opłaty stałe i stosunkowe są 5 razy wyższe, niż w postępowaniu pojednawczym. Wysokość opłaty stałej w sprawach, w których wartość przedmiotu sporu nie przekracza 20 000 zł wynosi od 30 zł do 10 000 zł. Natomiast w sprawach, gdzie wartość przedmiotu sporu ponad 20 000 zł, pobierana jest opłata stosunkowa w wysokości 5 % tej wartości. Przy czym główna granica opłaty stosunkowej wynosi 200 000 zł.
Koszt postępowania pojednawczego przed sądem cywilnym jest znacznie niższy. W sprawach, gdzie wartość przedmiotu sporu nie przekracza 20 000 zł opłata stała wynosi 120 zł. Powyżej tej kwoty pobierana jest opłata w wysokości 300 zł.
Czas trwania postępowania
Postępowanie pojednawcze jest znacznie szybsze i krótsze, niż tradycyjne postępowanie sądowe. Po około 2-3 miesiącach sąd wyznacza posiedzenie w sprawie zawezwania do próby ugodowej. Postępowanie to kończy się zazwyczaj na pierwszym posiedzeniu sądu. Wówczas albo dochodzi do zawarcia ugody i zaakceptowanie jej przez sąd albo strony nie mogą wypracować kompromisu, ugoda nie zostaje zawarta i postępowanie ulega zakończeniu.
W przypadku procesu sądowego czas ten jest znacznie wydłużony i wynosi od kilku miesięcy nawet do kilku lat.
Reasumując, postępowanie pojednawcze jest znacznie prostsze, tańsze i szybsze niż tradycyjne postępowanie sądowe. Jednakże należy pamiętać, iż nie we wszystkich sprawach jest opłacalne jego inicjowanie. Może istnieć konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego, w celu rozstrzygnięcia sprawy. Wówczas jedynym rozwiązaniem będzie zainicjowanie postępowania procesowego. Ponadto, druga strona może w ogóle nie przystąpić do postępowania pojednawczego, na co wzywający do ugody nie ma wpływu. Postępowanie pojednawcze jest w pełni dobrowolne, co wynika wprost z jego charakteru.
